Wat de zorg kan leren van… Precisielandbouw

Deze blog is geschreven door Joris Arts.

Ik heb nu al een tijdje een dagelijkse opdracht voor ChatGPT lopen. Iedere ochtend krijg ik een overzicht van nieuwe open dagen, bedrijfsbezoeken, rondleidingen en ‘kijk eens bij de buren’-achtige initiatieven. Ik ga natuurlijk niet overal heen. Maar soms zitten er echt pareltjes tussen. En zo stond ik onlangs op een druilerige vrijdagochtend tussen de aardappelen in Reusel op de VDBorne Campus.

VDBorne Campus is ontstaan rond het akkerbouwbedrijf van Jacob van den Borne. Hij is al jarenlang een van de Nederlandse koplopers op het gebied van precisielandbouw. Inmiddels is de campus een plek waar boeren, bedrijven, studenten en onderzoekers samen nieuwe technieken uitproberen. Precisielandbouw betekent eigenlijk: niet meer een heel perceel hetzelfde behandelen, maar zo precies mogelijk kijken wat waar nodig is. Van ‘deze akker moet bemest worden’ naar ‘waar op dit veld is hoeveel mest nodig?’

Precisielandbouw

Met sensoren, bodemscans, satellietbeelden, drones en enorme hoeveelheden data brengen ze de verschillen binnen een perceel in kaart. Daardoor kan op zone- en soms zelfs plantniveau worden bepaald wat er nodig is. Een gewasbeschermingsmiddel hoef je bijvoorbeeld niet overal in dezelfde hoeveelheid te gebruiken. Waar meer nodig is, gebruik je meer. Waar minder nodig is, gebruik je minder. Daarmee bespaar je op gewasbeschermingsmiddelen. Maar het geeft ook extra mogelijkheden!

Wettelijke normen bepalen namelijk hoeveel middelen je maximaal mag gebruiken. Als je dan precies weet waar er meer en waar er wat minder gebruikt kan worden, kun je binnen die wettelijke beperkingen een beter resultaat halen. Dus niet overal een beetje sproeien. Op plekken waar het niet nodig is, sproei je niet. Zo houd je binnen de wettelijke norm ruimte over voor plekken waar het wél nodig is.

Inspiratie voor de zorg! We hebben schaarste aan personeel, OK-capaciteit, diagnostiek, geld en geneesmiddelen. En we hebben heel veel regels. Een herkenbare reactie is dan nogal eens dat we méér nodig hebben óf dat een regel ons belemmert.

Misschien moeten we onszelf soms ook de vraag van de precisielandbouwer stellen: als dit is wat we hebben, hoe zetten we het dan zo precies mogelijk in op de plek waar het de meeste waarde heeft? Zo kan een beperking helpen om slimmer te worden.

Experimenteren

Wat me misschien nog wel meer aansprak, was hoe er wordt geëxperimenteerd bij VDBorne. Op het ene stukje grond een bepaalde hoeveelheid bemesting. Een paar meter verderop wat meer of minder. Een ander type mest. Een ander moment van bemesten. Planten iets dichter bij elkaar. Of juist verder uit elkaar. En vervolgens ontzettend goed meten wat er gebeurt. Hoe ontwikkelt het gewas zich? Wat gebeurt er met de bodem? En uiteindelijk natuurlijk: wat is de opbrengst?

Geen eindeloze discussie vooraf of iets misschien zou kunnen werken. Proberen. Meten. Leren. En dan opnieuw proberen.

Een robothond tussen de aardappelen

En technologie kom je op de campus overal tegen. Zo zijn ze een robothond aan het trainen om autonoom door het veld te lopen om onkruid op te sporen. En er vliegen drones boven de akkers. Met verschillende camera’s kunnen die in kaart brengen waar onkruid staat, hoe een gewas groeit en waar verschillen in biomassa zitten. Maar ze worden ook ingezet om heel precies te beregenen. Dat kan enorm schelen in het waterverbruik. Van den Borne experimenteert al sinds 2009 met drones. Inmiddels ligt er naast de campus zelfs een officiële drone-luchthaven: de Agri Drone Port.

We kregen ook nog een blik in hun Ground Control Room, waar alle data op een indrukwekkende en overzichtelijke manier samenkomen.

Mijn belangrijkste les van de VDBorne Campus: ga vooral doen. Meet ontzettend goed wat het resultaat is. En leer daarvan!

Dat zouden we in de zorg wat mij betreft veel vaker mogen doen: Just do it! Natuurlijk niet bij nieuwe chirurgische technieken of nieuwe geneesmiddelen. Dat is de ‘ja maar’ waar we vaak direct aan denken. Maar er zijn heel veel plekken in de zorg waar ‘Just do it!’ prima kan. Bijvoorbeeld als het gaat om klantvriendelijkheid, leuker werk, minder administratie, eigen regie en meer. Niet ieder experiment hoeft dan meteen een project van drie jaar te worden. Probeer iets op één afdeling, met twintig patiënten of gedurende vier weken. Bedenk vooraf wat je wilt weten. Meet het. Kijk wat er gebeurt. En besluit daarna of je ermee doorgaat.

En voor mezelf: vooral doorgaan met die dagelijkse ChatGPT-opdracht. Want zonder dat lijstje was ik waarschijnlijk nooit tussen de aardappelen in Reusel beland. Benieuwd waar ik de volgende keer terechtkom.