Wat de zorg kan leren van... Mercedes-Benz

Deze blog is geschreven door Joris Arts.

Vorige week was ik met mijn collega Christian Vader op reis om inspiratie op te doen voor onze InnovatietripNL die wij regelmatig organiseren voor mensen uit de zorg. Een van de bedrijven waar we naar toe gingen was Mercedes-Benz AG in Bremen. Een indrukwekkende ervaring!

In hun indrukwekkende afbouwfabriek zie je hoe alle losse onderdelen samenkomen tot een complete auto. Van bovenaf kijk je toe hoe panoramadaken geplaatst worden, motor en bodemplaat onder de auto worden vastgeklonken en kilometers bekabeling hun plek vinden. Wat daarbij opvalt: dit is geen kille robotfabriek. Het is een verfijnde samenwerking tussen mens en machine. En met een tempo waar je stil van wordt: elke 62 seconden rolt er een volledig afgemonteerde Mercedes van de band!

En nee, dat zijn niet allemaal identieke zwarte auto’s. Integendeel. Verschillende modellen, verschillende kleuren, verschillende uitvoeringen. Van cabrio’s tot stationcars en van coupés tot sedans. Alles loopt kriskras door elkaar over dezelfde productielijn. En toch gaat het niet mis. Dat komt door twee principes die Mercedes tot in de haarvaten beheerst: Just in Time en Just in Sequence. Precies het juiste onderdeel is op exact het juiste moment beschikbaar, in de juiste volgorde. Zodat medewerkers aan de lopende band exact het onderdeel aangereikt krijgen dat op dát moment nodig is. Of het nu gaat om bumpers, deuren, daken of motoren. Het systeem kan die variatie ogenschijnlijk moeiteloos aan.

Wat ik daarnaast fascinerend vond, was hoe Mercedes focust op het welzijn van de medewerkers. In principe kan elke medewerker opgeleid worden om op elke plek langs de lopende band te werken. Dus zo verschillend als het monteren van de bekabeling, het vastkitten van ramen en het ophangen van de deuren. Sterker nog: medewerkers worden verplicht om elke 30 tot 60 minuten van plek te wisselen. Bewust. Om het werk minder eentonig te maken, om overbelasting te voorkomen en vooral ook om het hele proces te begrijpen. Wie alle verschillende plekken achter elkaar wil ervaren, doet daar zo’n drie dagen over. Genoeg afwisseling om het werk leuk én betekenisvol te houden dus!

De laatste eyeopener is mijn favoriet: het gele koord. De lopende band beweegt met een constante snelheid van ongeveer 2,5 meter per minuut. Langs de hele band loopt een opvallend geel koord. Gaat er iets mis, zoals een storing, een fout onderdeel of is er simpelweg de behoefte aan een toiletpauze, dan mag elke medewerker aan dat koord trekken. In plaats van dat dan de hele lopende band stilgezet wordt, komt er iemand naar je toe om het probleem te verhelpen. En de band (en daarmee het productieproces) loopt gewoon door.

En de zorg dan?

Ondanks dat de automotive-industrie nogal anders werkt dan de zorg, zagen we een aantal waardevolle lessen.

De eerste les is dat variatie en efficiëntie prima samengaan, zolang processen slim zijn ingericht. Patiënten zijn per definitie verschillend, maar we organiseren zorg vaak gestandaardiseerd in inflexibele en trage processen. De kunst is juist om die processen zo robuust te maken dat ze met alle variatie om kunnen gaan. Massamaatwerk dus, in plaats van one size fits all. Dat zijn we tegenwoordig in veel meer sectoren al gewend.

De tweede les gaat over medewerkerswelzijn. Vertaal dat eens naar de zorg. Hoe vaak zitten professionals jarenlang op exact dezelfde plek, in hetzelfde ritme, met dezelfde taken? We praten veel over duurzame inzetbaarheid, maar organiseren het werk vaak precies tegenovergesteld. Wat als we functies flexibeler maken, teams breder opleiden en roulatie normaler vinden? Niet omdat iedereen alles moet kunnen, maar omdat begrip voor het hele zorgproces leidt tot betere samenwerking, meer eigenaarschap en uiteindelijk meer werkplezier.

En dan het gele koord. Medewerkers hoeven zich niet te verantwoorden, ze mogen ingrijpen als dat nodig is. Vergelijk dat eens met de zorg, waar kleine verstoringen soms leiden tot grote vertragingen, juist omdat mensen het gevoel hebben dat ze ‘het systeem’ niet mogen onderbreken. En dat het teveel ‘gedoe’ lijkt om een probleem op te lossen. Wat als we ook in de zorg zulke gele koorden zouden hebben? Mechanismen waarmee professionals laagdrempelig hulp kunnen inschakelen, knelpunten kunnen signaleren en het proces kunnen bijsturen, zonder meteen alles stil te leggen.

Wat een lessen van een autofabrikant! Nieuwsgierig geworden? Ga dan met ons mee op Innovatietrip! Op 16 en 17 juni bezoeken we onder andere Mercedes in Bremen, maar nog veel meer inspirerende bedrijven! Meer info en inschrijven via www.innovatietrip.nl

Benieuwd naar nog meer voorbeelden en wilt u ook zelf aan de slag gaan? Bestel dan mijn boeken ‘Wat de zorg kan leren van …’ en ‘Wat de zorg nog meer kan leren van …’ via deze link.